Category Archives: environment

frank talks about ground reality in Nepal

A leadership that does not prepare cannot govern.


A leadership that does not prepare cannot govern. The importance of preparing was realized when we rushed to Teaching Hospital less than 30 minutes after the massive quake  of 7.8 richter scale at 11:56 am in Nepal. Everyone and everything seemed to be in utter chaos.

During a calamity of this size, BibekSheel Nepali party had built a clear protocol. It states that the first thing any BibekSheel Nepali party member is expected to do after checking upon their families is to go to the nearest hospital and help the authorities there manage the chaos. We did what we had been taught to do. We immediately set up a help desk to handle the rush of thousands of injured and panicked citizens.

We started helping the doctors and nurses ferry the ones still fighting for their lives and the dead. There was an immediate shortage of emergency medicines so right there and then, we started raising money. Every Nepali we asked gave! None held back. With the nearly Rs 100,000 raised, we opened up closed medical shops, bought the medicines which the medical practitioners used to save lives. The hospital garden soon became a big ‘open sky’ hospital. The doctors, nurses, police and army people and citizen volunteers relentlessly working were our ‘heroes’ on those fateful days and the days to come.

At a time of a disaster of this size, the job of any leadership is to build a positive network connecting those who want to save lives to those who needed help. While the political leadership proved utterly incapable of arranging this, Nepali citizens opened their hearts. They were desperate to help in any way they could. So realizing this gap in governance, we started connecting with them to give all these noble hearts better chances of saving Nepali lives immediately.

The lessons here was that those who wanted to help just need an assurance that their government was behind them 100 percent while they helped their fellow citizens. In the last two weeks, we connected thousands of wonderful kind-hearted, ordinary men and women from around the world together to bring relief to millions of Nepali. We ourselves managed to send immediate help to 300+ areas in 17 districts. And we know, thousands of other teams have similarly worked to get relief to the neediest.

Leadership is all about managing and creating hope for those around you, even when you yourself are in shock. As Nepalis reached out on social media assuring millions of Nepalis inside and outside the country that they were safe and working together to save Nepali lives, this created a virtuous cycle of hope. And along with thousands of independent efforts, this cycle of hope has perhaps created the single largest outpouring of love and empathy from the world ever for Nepal!

Leadership is also about building trust by innovating when citizens are most vulnerable. We started a 24-hour hotline even though we only had a mobile phone number and no landline and internet. We must have responded to thousands of immediate help requests over Facebook alone. Hundreds poured in to get help from our physical help desks that we opened in Teaching Hospital, Bir Hospital and Bhaktapur Hospital! Clean up campaigns have started out of nowhere from unknown citizens. We connected all the tools we had using friends all over the world to reply to desperate cries of help.

Leadership is also about filling in the gaps in governance. When citizens needed paal (tarpaulins) we rushed to Dhangadhi in the far west to bring back three tons in a truck. When another group requested urgent help to bring shelter to the Chepang villages in Makwanpur, we dropped some of the paal on the way. Every Nepali deserves saving. There is no our people vs your people at such a time.

Leadership is all about helping citizens become responsible. When residents of Tsum valley chartered a helicopter, we helped them with tarps and rice sacks. It’s not always that we took the initiative; it’s mostly been Nepali citizens themselves. We just enabled them to their highest potential. When citizens of Sindhupalchowk came with their painfully collected relief materials, we arranged our volunteers to give them security and transportation. When doctors and nurses came to help, we gave them information and medicines to support in their own life saving missions.

A government that doesn’t go local doesn’t act. When people simply do not trust their elected government with their donations, it concerns us greatly. We felt the acute need of elected local governance in every level of our rescue and relief missions in the 17 districts we made it to; there was a chronic absence of local authority!

Leadership trusts and opens its arms and lets go of suspicions at times of calamities. We were full of doubt when people we had never heard of offered help. But we came to a decision to eventually accept the help of anyone who wanted to help save Nepali lives because in the end, that is all that matters. We got the help of Bangladeshi doctors to European volunteers to Buddhist monks to American disaster fighters. We learnt a painful lesson: Opening our heart is more important than doubting intentions when humanity seeks to share our pains. In the end, leadership is about saving lives. Each Nepali deserves to be saved and the ones who carry the most responsibility are political leaders and political parties who are in the business of saving Nepali lives whether they are in power or not.

12 ways you can help Nepal (post Earthquake)


Here are 12 ways  you can help Nepal stand up on its foot quickly and with dignity! (& Build Nepal 2.0)

1) Everyone: Make a solemn pledge to yourself, “I am #withNepal”.
2) Travelers: Organize your family/friends trip inside Nepal this Fall (Autumn).
3) Entrepreneurs: Work with super-talented IT business / freelancers of Nepal.
4) Sports organizers: Organize an International Football / Cricket competition in Nepal.
5) Musicians: Organize one “I am #withNepal” concert of international music bands in Pokhara, Nepal this autumn.
6) Investors: Build long term business incubators.
7) Educators: Support to start a “21st century leadership building academy.” By god, we need this in Nepal!
8) Mayors: Adopt a Village (Make a devastated village/town – your sister village/town).
9) Donors: demand local elections in #Nepal immediately. Local Governance is the “key”.
10) World Financiers: Please open “payment gateways” like paypal in Nepal. Make it affordable for now. (you will instantly create thousands of self-employed Nepalis)
11) Activists: Build tools to support activists to bring transparency in each aid related government or private work in Nepal.
12) Everyone: Don’t just donate. Start to invest.

If you are interested, I will personally help connect you to plenty of  right people and places here. A crisis should also be taken as an immense opportunity (to build a better Nepal 2.0 ).
Please add your recommendations below !

Earthquake relief effort: Contact your district’s government officials: Phone number। स्थानीय जिल्लाका पदाधिकारीका नम्बरमा कल गरौँ

Numbers of responsible government officials in districts

काठमाडौँ उपत्यका बाहिरको भुकम्प पिडित उद्दार  नेपाल सरकारका यी सचिबहरुले नेतृत्व गर्ने छन्। यी कर्मचारीले स्थानीय निकाय, राजनीतिक दलहरु, नीजि क्षेत्र र नागरिक समाजसँग समन्वय गर्छन्।

जिल्ला —- मुल सरकारी प्रतिनिधि —- सम्पर्क
धादिंग —- शारदा प्रसाद त्रितल —- ९८४११११३२३
काभ्रे —- जीवनप्रभा लामा—- ९८४१४९१७२१
नुवाकोट—- अनुप कुमार उपाध्यय —- ९८४१०५४१८२
रसुवा—- गुनराज श्रेष्ठ —- ९८४१३५३०४५
सिन्धुपाल्चोक—- मधु प्रसाद रेग्मी —- ९८४१५५२९४३
दोलखा —- गजेन्द्र ठाकुर —- ९८४१७४३००५
रामेछाप—- विश्णु प्रसाद लम्साल —- ९८५११३२०४५
सिन्धुली —- रमेश कुमार शर्मा —- ९८५१०२९६०१
गोर्खा —- नरेन्द्र मान श्रेष्ठ —- ९८५१०५४४४०
मकवानपुर—- नर बहादुर राजवर —- ९८४१३३९२९२


देश बनाउने सकारात्मक शक्तिलाई केले रोकेको छ?

Read in English

सकारात्मक शक्तिलाई केले रोकेको छ? (सेतोपाटी पत्रिकामा पढ्नुहोला)

प्रतिभाशाली नेपालीको कमी छैन। देशलाई माया गर्ने नेपाली पनि हामी उत्तिकै छौँ। हरेक दिन कुनै न कुनै अब्बल नेपालीले राष्ट्रको शिर ठाडो राखेको खबर सुनेकै छौँ। हामी नेपाली बाहिर गएर पनि मलेशियादेखि अरब देशहरु धानेकै छौँ भने भित्रै बसेर पनि आफ्नै लगन र मिहिनेतले नेपाल धानेकै छौँ। तर यत्ति धेरै राम्रा र प्रतिभाले भरिएको देश एकपछि अर्को बिपत्तिमा छिरेको छिर्यै छ त। पटकपटक असफल साबित हुँदा पनि उही नेतृत्वले राज गर्ने मौका पाएकै छन् त।

एकपल्ट सोच्नुस् त- अहिले यत्तिबिघ्न राम्रा र प्रतिभाशाली नेपाली हुँदाहुँदै किन सकारात्मक शक्तिले हाम्रो देशको नेतृत्व लिन सकेको छैन? सकारात्मक शक्तिलाई केले रोकेको छ यहाँ?

तितो यथार्थ यही हो- प्रतिभाशाली र ‘आफूलाई राम्रो  मान्ने’ नेपालीले नै रोकेका छन् सकारात्मक शक्तिलाई

तपाईलाई नराम्रो लाग्ला, अविश्वास पनि लाग्ला र सोध्नु होला- कसरी यस्तो पवित्र काममा हामी ‘राम्रा नेपाली’ नै बाधक भयौँ र? कारण- हामीभित्र केही नजानिँदो कुसंस्कार हावी छन्।

जस्तो कि …

१. ‘कोठाभित्र रमाउँदै ठिक्क… ‘

हामी कोठाभित्र रमाएका छौँ र समग्र घरलाई बिर्सेका छौँ। देशको एक क्षेत्रमा उत्कृष्ट बनेका छौँ तर उत्कृष्टहरु बीचको सहकार्य गरी प्राप्त हुने ठूलो प्रतिफल देशलाई दिन सकेका छैनौँ। अरु देश बनाउनेलाई मद्दत गर्दा आफूमा कतै दाग, हिलो, फोहर पो लागिहाल्छ कि भनी डराउँछौँ। अनि देश जति गनाए पनि नाक थुन्दै अा-अाफ्ना ‘कोठा’ मै रमाउछौँ।

२. ‘भोलि उठ्दा चट्ट देश बनेको हेर्न पाऊँ’

सिन्को नभाँची अकस्मात् देश र समाज सब ठीक भएको हेर्ने अपेक्षा राख्छौँ हामी। भर्खरै बामे सर्दै गरेको देश बनाउने राम्रा अभियान, सन्जाल, समूहहरु हाम्रो आँखामा त पर्दै पर्दैन। कारण, उनीहरुले गरेका कामका परिणाम त आजको भोलि आउनै सक्दैन। तर, हामीलाई परिणाम आजको भोलि नै चाहिएको हुन्छ।

३. ‘मेरो गोरुको बाह्रै टक्का’

कसैले शुरु गरेको सकारात्मक परिवर्तन हाम्रै तरिकाले चलेको देखेनौँ भने दुई सेकन्डमै त्यसरी त कामै छैन भनी आफैँ पाखा लाग्छौँ। आफूले देखाएकै बाटोमा हिँडेमात्र कुनै ठोस् समाधानमा पुगिन्छ भन्ने अभिमान छ हामीमा। प्रतिभाशाली नेपालीलाई एक ठाँउमा उभिएर राष्ट्रको समस्या समाधान गर्न हाम्रै अहंकारले रोकेको छ।

४. ‘यो नेपाल कहिले ढल्छ र अर्को नेपालमा जान पाउँ’

अझै यही भ्रमको खेती गरी बस्छौँ हामी। ‘कैले कली देवता आएर सखाप पार्छ अनि नयाँ नेपालमा जान पाउँ! कहिले पशुपतिनाथ रक्षा गर्छन् ‘हामी’ सभ्यलाई! कहिले जंगबहादुर निस्किन्छ र सबै दुष्टलाई काट्छ! कहिले… … ‘ यसरी हामी विकल्प बनाउनुभन्दा काल्पनिक विकल्पमा जान कुरिरहेका छौँ।

५. ‘बलेकै आगो ताप्ने हो’

हामी जहिल्यै बलेकै आगो ताप्न तम्सिन्छौँ। कसरी बल्यो, किन बल्यो बालै मतलब छैन। कयौँ बेला त हामी समाजका भ्रष्ट, गैरजिम्मेवार, विवेकहिनले बालेकै आगो ताप्दै रम्छौँ। परिवर्तन गर्नेहरुले बाल्न दु:ख गरेको देख्दा-देख्दै पनि सिन्को भाँच्दैनौँ। उल्टो आगो कहिले बालिसक्ला र ताप्छु भनी कुर्छौँ।

६. ‘पक्कै डलर खेती गरी रा होला’

कसैले केही राम्रो शुरुवात गरेको देख्यौँ भने मनभित्र दर्जनौँ शंकालु सोच आइहाल्छ। शंकै-शंकाले आफूभित्रको आस्था र सहयोगको भावनालाई निमोठिहाल्छ। फ्याट्ट कतै आफ्ना शंकालु दृष्टिकोण राखिदिन्छौँ, त्यही कुरो एक कान दुई कान हुँदै सत्य बन्छ। राम्रा गर्ने खोज्ने थाहै नपाई एक्लिईन्छन्। यसरी नजानी नजानी नै खुट्टा तान्ने संस्कारका प्रवर्धक हुन्छौँ।

७. ‘यहाँ यस्तै हो। केही हुनेवाला छैन’

यो देशमा अब केही हुदैँन भन्दै हामी आफूभित्र पनि डर जगाउँछौँ, गर्नेको पनि हौसला रित्याउँछौँ। जेको पनि सकारात्मक भन्दा बढी नकारात्मक तात्पर्य नै निकाल्ने गर्छौँ। यी मनको पिपले वरिपरि बल्न लागेको ऊर्जालाई पनि निभाउने काम गर्छौँ।

८. ‘भै हाल्छ नि, गरि हाल्छु नि – नो प्रोब्लेम्’

प्राय हामी ‘नाइँ’ भन्नै सक्दैनौँ। फेसबुकमा दश जनाले ‘आाउछुँ’ भन्छौँ तर वास्तवमा आउँछौँ मात्र एक। ‘मुखले आश्वासन, खुट्टाले धोका दिने’ चलन बोकी हिँडेका छौँ। आश्वासन भंग गर्न चानचुने कुरा लाग्ला तर देश बनाउन हिडेँकालाई यसले ‘स्लो पोइजन’को काम गरि रहेको हुन्छ।

९. ‘मैले त्यत्रो गरेँ त्यसलाई। खोई त मलाई पनि गरेको’

मद्दत गर्दा तुरुन्तै ब्याज खोजी हिँडछौँ हामी। राम्रा गर्दै गरेकालाई कतिपय परिस्थितिमा त बीचैमा मद्दत रोकी घर न घाटको बनाइदिन्छौँ। देश बनाउन हिँड्नेको जिन्दगी कहाली लाग्दो, तिरस्कृत, एक्लो, गरुङ्गो छ। यो यथार्थको रत्तिभर पनि सह-अनुभूति (एम्पेथी) राख्दैनौँ।

१०. ‘ओहो! फलानाको छोरा-छोरी त अमेरिकामा… ‘

डिभी पाउनेको फेसबुकमा सयौँ लाइक हान्छौँ। तर बाढीपिडितलाई सहयोग गर्दा त्यसको आधा पनि लाइक दिन्नौँ। इस्टमित्रले देश छाड्दा स्याबासी दिन्छौँ, फर्कँदा चाहिँ ‘बौलाइस् कि क्या हो?’ भन्छौँ। यही मनस्थितिले देशलाई वृद्धाश्रम बनाउँदैछौँ हामी। देशमै केही गर्छु भनी कम्मर कस्नेले कोसँग मिलेर देश बनाउने?

जबसम्म यी कु-संस्कारलाई हामी आफैले त्याग्दैनौँ, देशमा सकारात्मक नेतृत्व शक्ति बन्नको लागि प्रमुख बाधक हामी नै हुन्छौँ। यी कु-संस्कार त्याग्न मैले देखेको सर्वोत्तम उपाय भनेको त्यसको ठाउँमा नेतृत्व बनाउन चाहिने सु-संस्कारहरु हालिदिने हो। यदि तपाईँ जस्तो प्रतिभाशाली नेपालीले यसो गर्न थाल्नु भयो भने मलाई विश्वास छ, सकारात्मक शक्तिले देश हाम्रै कालमा हाँक्ने छन्। मैले समग्रमा बुझेका केही नेतृत्व बनाउन चाहिने संस्कारहरु बुदाँगत हिसाबले तल प्रस्तुत गर्दैछु।

नेतृत्व बनाउन चाहिने केही संस्कारहरु:

१. ‘माथि होइन तल हेर्नु’

देश बनाउन हिँडेकालाई कसरी चिन्ने? राम्ररी हेर्नु- उनको मुख मात्र चलेको छ कि पाइताला पनि? मीठो दर्शन भन्दा पनि के गर्यो, के गरिरा’छ, के गर्न ला’छ? त्यसैमा ध्यान दिनु। बाचा कम, काम बढी गर्नेकै पछाडि लाग्नु, उनैको हौसला बढाउनु।

२. ‘दान होइन, लगानी गर्नु’

देश बनाउन आँट्ने नेतृत्वलाई तपाईँको एक-दुईपल्टको अनुदान होइन, नियमित लगानी चाहिन्छ। सक्नुहुन्छ भने समय नै लगानी गर्नु, सक्नुहुन्न भने श्रोत दिनुस्। देश बनाउने नेतृत्व बनाउनु भनेको आफ्नै बच्चा हुर्काउनु जस्तै हो। ठोस् समयसम्म पाल्नु भयो भने ठोस परिणाम पनि देखाँउछन्, अनि अचम्मको सन्तोष पनि पाइन्छ।

३. ‘नेतृत्व आफैँ बन्दैन, बनाइन्छ- यही मन्त्र जप्नु’

बुद्ध, गान्धी, मण्डेला एक्लै बन्या होइनन्। पेले त्यसै पेले भा होइन। तपाईँजस्तै कसैको आस्था र निरन्तर मद्दतले तिख्खारिदैँ, उच्चालिदैँ यी साधारण मानव असाधारण महामानव बनेका हुन्। अहिले जिरोमा रहेका ती परिवर्तन निर्मातालाई आड दिई राख्नु, समयले हिरो बनाएरै छाड्छ! यसरी यो देशमा फेरि बुद्ध जस्तो नेतृत्व बनाउने जिम्मा लिनु त। नेपाली इतिहास फेरि हाँस्नेछ।

४. ‘बनिबनाउ स्वर्गलाई होइन, भत्केकै स्वर्ग बनाउनु’

नेपाल भत्किएको स्वर्ग हो। कम्मर कसे चाँडै बन्छ। विकसित मुलुकको बनिबनाउ स्वर्गलाई थप सिंगार्न लाग्नु भन्दा अभाव भएको आफ्नो देशलाई समृद्ध बनाउने बाटो रोज्नु। अवसर आफैँ बन्दैन, स्वयंले बनाउने हो। बाहिरै भए पनि नेपाल बनाउनेहरुमै लगानी गर्नु। आफू फर्कने बाटो यसरी नै खोल्नु।

५. ‘टन्न भाकालाई होइन पेट कराइरहेकालाई खुवाउनु’

श्रोत-साधन-शक्तिले टन्न भाकालाई समर्थन गर्ने कु-संस्कार छाडी मद्दतका भोकालाई हात दिनु। उदाहरणको लागि, यसले जित्छ भनेर होइन यसले सही बाटो समाएको छ भनी भोट दिनु। परिवर्तन गर्नेहरु एक्लो हुन्छन्, मद्दतका भोका हुन्छन्। उनीहरुलाई नै खुवाउनु न।

६.’१०० मिटर होइन, ‘रिले’ म्याराथुन दौडिनु’

छिटो पुग्नेलाई होइन, चाँडै नथाक्नेलाई खुरुखुरु मद्दत गर्दै जानु। धेरै जसो बेला हामी यसैमा चुक्छौँ। ‘तु’ पुर्याइदिने बाचा गर्नेको पछि लाग्दा घर न घाटको भइन्छ। दिगो परिवर्तनको लागि बटान पास गर्दै ‘रिले’ म्याराथुन दौडनेमै बाजी लगाउनु।

७.’नेपालमा बोल्ने-लेख्ने-पढ्नेलाई पुग्यो अब गर्नेलाई पालो दिनु’

सर्वत्र थाहै छ कि बोलाइ र गराइमा सन्तुलन नल्याएसम्म कुनै कार्य सफल हुँदैन। यसो गर्नुपर्छ भन्ने, लेख्ने, विश्लेषण गर्नेको अनुपातमा कार्य गरी देखाउने रवैया भएका निकै थोरै छन्। जसरी घरका हरेक खम्बा नबनेसम्म छानो ढलान हाल्न सकिन्न, गर्नेलाई बलियो नबनाएसम्म देश बन्दैन।

८.’मन जगाउनु- जगतै तताउनु’

नेपाल बनाउन तम्सिनेलाई मद्दत गर्न पिएचडी चाहिँदैन। आसेपासे पनि हुनु पर्दैन। अरु त के देशमै हुनु पर्दैन, नागरिक नै हुनु पर्दैन। केवल मन चाहिन्छ मन ‘पाशा’। कुनै पनि नेतृत्वलाई सबभन्दा महत्वपूर्ण मद्दत भनेको त्यही ‘पहिलो समर्थक’ बनिदिनु हो। त्यसपछि त ढिलो चाँडो वरिपरि तात्न थालिहाल्छन्।

९. ‘नेपालमा नपत्याउने खोलाले नै बगाउँछ – यो कुरो ध्यान राख्नु’

चौबिसे राज्य मध्यको एउटा फुच्चे राजाले नै नेपाल आँट्या होइन र? इतिहास पल्टाउनुस्- परापूर्व कालदेखि नेपाल हल्लाउने जति सबै नपत्याउँदा नै थिए होइन र? नसुनेकालाई मद्दत गर्ने चेष्टा गर्नु्। नपत्याउँदालाई नहुर्केसम्म हात डोराइहेर्नु न।

१०.’नेपाल ‘सकारात्मक’ हल्लै हल्लाको देश बनाउनु!’

अरु कुनै नसके पनि यो एउटा त पक्कै सक्नुहुन्छ। उठेदेखि सुतेसम्म राम्रै राम्रा हल्ला फैलाउनु। सानै हिमाल चढेको खबर किन नहोस् वा ट्राफिक स्वयंसेवक बनेकै, उनैको बेस्मारी गफ छाँट्नु। मुखसम्मै आइरहने ती नकारात्मक हल्लालाई भित्रै दबाइराख्ने कसरत दिनहुँ गर्नु।

नेतृत्व लिने मात्र नेतृत्व होइन, नेतृत्व बनाउने पनि नेतृत्व हो। मेरो लेखको सार यही हो।

नेपाललाई अहिले तपाईँजस्तै ‘नेतृत्व निर्माता’ को जरुरी छ। नेतृत्व लिन चाहिने सीप, त्याग र लगन जो कोहिमा नहोला तर नेतृत्व बनाउन त हामी हरेकले सक्छौँ। आफूभित्र नेतृत्व बनाउने संस्कार आजैदेखि विकास गरे यो देशमा सकारात्मक शक्ति, सञ्जाल र नेतृत्व बलियो बन्न केहीबेर लाग्दैन।

अन्तमा मेरो अनुरोध तपाईँजस्तो प्रतिभाशाली नेपालीलाई-

‘आउनुहोस् अब नकुरौँ, नेतृत्व आफैँ बनाउने आँट गरौँ !’


उज्वल थापा
विवेकशील नेपाली दल