तयारी नगर्ने नेतृत्वले समयमै रक्षा गर्न पनि सक्दैन।

Read In English

“तयारी नगर्ने नेतृत्वले समयमै रक्षा गर्न पनि सक्दैन।” वैशाख १२ गतेको मध्याह्नमा ७.८ रेक्टरको भूकम्प जब गयो तब हामी सबैलाई यसको अर्थ महसुस हुन थाल्यो। अाधा घण्टाभित्रै जब हामी महाराजगंज स्थित शिक्षण अस्पताल मद्दत गर्न पुग्यौँ त्यहाँ ल्याईएका भूकम्प प्रभावितका चापले स्थिति सम्हाल्न गाह्रो थियो । विवेकशील नेपाली दलले यस्तो भुकम्प अाउँदाको बेलाको लागि पहिल्यै एउटा नियम बनाएको थियो – सबै सदष्यले अाफ्नो परिवार सकुशल रहेको थाहा पाउने बित्तिकै अाफ्नो नजिकैको अस्पताल गई त्यहाँका सरकारी निकायलाई मद्दत गर्न थाल्ने। त्यही मान्यता अनुरुप त्यहाँ पुगेका विवेकशील नेपाली दलका सदस्यहरु सर्वसाधारण नेपालीहरुसँग मिली जीवन र मरणको बीचमा रहेका सयौं भूकम्प पीडितको ज्यान जोगाउन शिक्षण अस्पतालका डाक्टर र नर्सहरुलाई मद्दत गर्न थाल्यौं।

अकस्मात् अस्पतालमा हजारौँको चाप बढेकोले अापत्कालीन अौषधी नै सकियो। तुरुन्तै नर्स, डक्टर, पुलिस, र सर्वसाधारण सबैले मन मात्र होइन, खल्ती पनि खोले। झट्टै उठेको करीब एक लाखले तुरुन्तै ती अौषधी किनियो। त्यस बखत त्यहाँ सबैको एउटै उद्देष्य जति सक्दो धेरै नेपालीको ज्यान बचाउनु थियो। अस्पतालको बगैंचा खुल्ला अस्पताल कक्ष बनेको थियो। कालो, रातो, पहेंलो, हरियो क्षेत्र घोषणा गरियो – बिरामीलाई त्यही अनुरुप स्थानान्तरण गरियो । अस्पताल विस्तारै व्यवस्थित बन्दै गयो। अझ व्यवस्थित बनाउन हामीले अस्पताल परिसरमा सहयोग कक्ष सुचारु गर्यौं।

गएको ३ हप्तामा हामी हजारौँ अाम नेपालीसँग मिली १७ जिल्लाका ३०० भन्दा बढी ठाउँमा राहत पुर्याउन सक्यौँ। साथै २०० भन्दा बढि चिकित्सक टोलीहरु पनि बिभिन्न ठाउँमा पुर्याअौँ। त्रास हटाउन मनोवैज्ञानिक परामर्शदाताको काम र महामारी फैलन नदिन सामाजिक स्वास्थ्यकर्मीलाई पनि परिचालन गर्यौं। महाविपत्तिको बेला सरकारको प्रमुख काम भनेकै मद्दत गर्न चाहने र मद्दत चाहिनेलाई जोड्नु र संरक्षण गर्नु हो। यस भूकम्पले हजारौं नेपालीहरुको मुटु निर्ममतापूर्वक बन्द गर्यो तर लाखौंको मन उदार पनि बनाइदियो। धेरै नेपालीले अाफ्नो भाग काटेर पनि अरुलाई राहतको रुपमा दिईरहेका छन्। यस्ता स्व:स्फूर्त रुपमा देशभरि निक्लिएका सकारात्मक सोच र विवेकशील सञ्जालहरुलाई जोडी उनीहरुको कामलाई सहज बनाइदिने कोशिश गरिरहेका छौँ।

नेतृत्व त्यस्तो सीप हो जुन अाफू त्रसित हुँदा पनि वरिपरिका सबैलाई सहज व्यवस्थापन गर्नमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। सामाजिक संजाल मार्फत् हजारौं स्वतन्त्र स्व:स्फूर्त सकारात्मक प्रयासले एउटा यस्तो सद्‌गुणको चक्र शुरु भएको छ कि संसारले नेपाल र नेपाली प्रति यति धेरै माया र चासोँ शायदै कहिले पनि गरेका छैनन् होला! यसरी सामाजिक सन्जालको प्रयोगले नेपाली युवाको नेतृत्व उजागर गरिदिएको छ।

विपत्तिमा नागरिकहरु अात्तिएका हुन्छन्, अत्यन्त कमजोर स्थितिमा हुन्छन्। नेतृत्वको पहिलो काम भनेको त्यति बेला अाफ्नो कुशल नेतृत्व द्वारा ती कम्जोर नागरिक/सर्वसाधारणको स्थितीमा मजबुती ल्याउन नवीन तरिकाहरु तुरुन्तै अपनाउनु हो। गलत गरिएला कि भन्दा अनिर्णयमा बस्नु भन्दा शुरु गरिहाली सुधार्दै जानु नै विवेकशील निर्णय हुनेछ। हामीसँग एउटै मात्र मोवाइल नम्बर थियो त्यसैले हामीले तुरुन्तै २४ घण्टे हटलाइन फोनको व्यवस्था शुरु गर्यौं। यसै नम्बरमा नै पहिलो २ हप्तामै ८०० भन्दा बढि मद्दतका अपिलहरु अाए। विस्तारै सञ्चारमा सहजता आएपछि अरु फोन पनि थप्यौं। फेसबुक लतायत सामाजिक संजालमै हजारौं गुहारहरु अाए। एक्लै धेरै सकिन्न भन्ने कुरा प्रश्ट थियो त्यसैले अाफूले नसक्ने कामहरु तुरुन्तै अरु सञ्जालमा फैलाउने र सम्बन्धित निकायमा पुर्याउने काम पनि गर्य़ौं। अरुले पनि त्यसै गर्न थाले। हजारौं मद्दत गर्ने र मद्दत गर्न चाहनेलाई जोडिदिने काम भयो।

शिक्षण, वीर, भक्तपुर अस्पतालहरुमा सहयोग कक्ष शुरु गर्दा अन्जान नागरिकहरु त्यहाँ अाई कसैले सित्तैमा पकाएको खाना ल्याए त कसैले विरामी कुरुवाको लागि सुत्ने कम्बल र पाल त कसैले पानी अनि अौषधीको ब्यबस्था गरेर नेतृत्व देखाईदिए। सर्वसाधारण नागरिकहरुको यो अपार उदारताले नेपालको उज्ज्वल भविष्य प्रति हामीलाई अत्यन्त उत्साही बनाएको छ। अस्पतालदेखि राहत क्याम्प सफा गर्ने, अस्थायी शौचालय बनाउने देखि अस्थायी शिविर बनाउने नेपाली युवाको यो जोश, होस र विवेक देख्दा नेपालको नेतृत्व कहाँ छ र कति छ हामीलाई प्रश्ट भयो!

कुनै पनि नेतृत्वले देशको शासन व्यवस्थामा देखिएको शून्यतालाई तुरुन्त संबोधन गर्न सक्नुपर्छ। हामीले गरेको त्यत्ति नै हो। नेपाली ज्यान बचाउन सरकारको भूमिकामा हस्तक्षप नगरि केवल देशको केन्द्रीय र स्थानिय नेतृत्वको कमी कमजोरीलाई संबोधन गरिदिएका मात्र हौं। जब पाल (त्रिपाल) मागको लागि चरम गुहार अायो तब पुकार बमको नेतृत्वमा हाम्रा सदस्यहरुले सुदूर पश्चिमको धनगढीमा पुगी ट्रकमा राखी टनै टन त्रिपालको रोलहरु रातारात काठमाडौं ल्याय़ौं। बाटैमा फोन अायो – मकवानपुरमा चेपाङ्ग बस्तीमा खुला अाकाशमा १ हप्ता देखि सुतिरहेका नेपालीहरु छन् रे – यो थाहा पाउना साथ केही सय त्रिपाल भरतपुरमै खसाल्यौं जुन बुढानिलकण्ठ स्कुलका भुतपूर्व विधार्थी संगठनका साथीहरुले मकवानपुरका चेपांग गाउँ तिर लगे। हामीले सिकेको शिक्षा यहि हो: यस्तो महाविपत्तिमा नेतृत्वको प्रमुख दायित्व भनेकै नेपालीको जीवन जता जता बचाउन सकिन्छ वा उनका जीवनयापनलाई कम कष्टकर जता जता बनाउन सकिन्छ त्यतै त्यतै लाग्नु हो।

नेतृत्व भनेको नागरिकलाई जिम्मेवार बनाई राख्नु पनि हो। जब गणेश हिमाल पारी उपल्लो गोर्खाको चुम उपत्यकावासीले अाफै हेलिकप्टरको बन्दोबस्ती गरे त्यसमा जति त्यसले बोक्न सक्छ त्यति पाल र चामल थपिदियौं। अाम नेपालीलाई नै अगाडि राखेर काम गर्दा अझ चुस्त हुँदो रहेछ। नागरिक उत्तरदायित्वलाई हौषला मिल्दो रहेछ। जब सिन्धुपाल्चोकका नागरिकहरुले हतारमा बटुलेका केही सामग्री बोकी अाए त्यसमा अाफूकहाँ दान गरिएका राहत उनीहरुलाई थपी पठाइदियौं। लुटपाट होला कि भनेर कतै स्वयंसेवक त कतै सुरक्षा गाडी अनि गाँठो फुकाउन चाहिने विवेकशील नेपालीको नाममा अाधिकारिक कागज पनि दिई पठाय़ौं। जब चिकित्सकहरु विकट गाउँ गई सेवा गर्छु भनि अगाडि अाए त्यो टोलीलाई चाहिने रसद पानी देखि स्वयंसेवक र अौषधीहरु पनि उपलब्ध गरायौं । नागरिकहरुका लागि हामीले मात्र एउटा पुलको काम गरिदिएका थियौँ। जिम्मेवार नेतृत्व त उनीहरु अाफैँ बनेका छन्।

जुन सरकार स्थानीय तहसम्म पुग्न सक्दैन त्यो सरकारी काम गर्न सक्दैन। जब नागरिक र विश्वका समाजले देशको निर्वाचित सरकारलाई भन्दा पनि नागरिकका साना-साना टोली वा कुनै एउटा राजनीतिक दललाई विश्वास गर्न थाल्छ त्यो अवस्था लोकतन्त्रको लागि अत्यन्त दुखद परिष्थिति हुन जान्छ। हामीले यो प्रष्टसँग भन्नैपर्छ – अहिलेको समस्या भुकम्पले भन्दा पनि भुकम्प कु-व्यवस्थापन भएकैले विकराल रुप लिएको हो। हामी पुगेका अति प्रभावित १५ क्षेत्रमा स्थानीय नेतृत्वको नामो निशाना थिएन। स्थानिय सरकार नभए पछि त जवाफदेहिता नहुने नै भयो, पहुँच पनि नहुने भयो, भेदभाव अझै बढ्ने भयो, समग्रमा जनतालाई लोकतन्त्र प्रति विश्वास नरहने भयो। त्यसैले हाम्रो अनुरोध अब पनि तुरुन्तै जन-निर्वाचित स्थानिय सरकार नबनाउने हो भने नेपाली जीवन अझै खेर जाने र लोकतन्त्र नै धरापमा पर्ने खतरा अाँखा अगाडी छर्लङ्ग छ!

नेतृत्वको काम महाविपत्तिको बेला अाउने शंका-उपशंकालाई दबाई राखी अाफ्नो उदारता देखाउनु हो। यस महाबिपत्तिबाट विवेकशील नेपाली दलले सिकेको पाठ यही हो। मनमा कतिपय शंका हुँदाहुँदै र “अरुले के भन्लान्” भन्ने दुविधा हुँदाहुँदै पनि हामीले विश्वको मद्दतलाई स्विकार्न सिक्यौँ, चाहे ती अनजान स्वयंसेवक देखि विदेशी चिकित्सक टोली, बौद्ध भिक्षुहरु देखि संघ-संस्थाहरु, अमेरिकी प्रकोप स्वयंसेवकहरु देखि युरोपका पर्यटकहरु, अरु राजनीतक दलका कार्यकर्ता देखि छिमेकी देशका सबैसँग मिली नेपाली ज्यान बचाउने कोशिश जारी राखी रहेकाछौं। समस्या अाउँछन्, गल्ती पनि गरिन्छ, तर जब यो पिडामा दुनिया पुरै नेपालसँग एक हुन खोजी रहेको बेला शंकाले मन साँघुरो पार्नु सट्टा अाफ्नो मन झनै उदार बनाउनु शाहसपूर्ण छ।

अन्तत: नेपालमा नेतृत्वले गर्ने भनेकै नेपालीको जीवन रक्षा गर्नु हो। जीवन बचाए त बचेको जीवन शान्त, सुन्दर र संमृद्ध बनाउन सकिन्छ। शक्तिमा हुँदा वा नहुँदा, नेपालको राजनीतिक दलका केन्द्रिय वा नेतृत्व र सदष्यको कर्तव्य नेपाली नागरिकहरुको रक्षा गर्नु नै हो। अहिलेको देशलाई चाहिएको २१ वौँ शताब्दी सापेक्ष नेतृत्व भनेको नेपालीलाई उद्धार गर्नु मात्र होइन, राहत दिनु मात्र पनि होइन, उसको घर-परिवारलाई पुन:स्थापना गरि उनको घर-समाजको दिगो पुन:निर्माण गर्दै देशकै दिगो उत्थानको बाटोमा लम्काउनु हो।

नेपाल अामाको जय होस्। तपाई सबैको फलोस् फुलोस्।

उज्वल थापा
अध्यक्ष
विवेकशील नेपाली दल

A leadership that does not prepare cannot govern.

 

A leadership that does not prepare cannot govern. The importance of preparing was realized when we rushed to Teaching Hospital less than 30 minutes after the massive quake  of 7.8 richter scale at 11:56 am in Nepal. Everyone and everything seemed to be in utter chaos.

During a calamity of this size, BibekSheel Nepali party had built a clear protocol. It states that the first thing any BibekSheel Nepali party member is expected to do after checking upon their families is to go to the nearest hospital and help the authorities there manage the chaos. We did what we had been taught to do. We immediately set up a help desk to handle the rush of thousands of injured and panicked citizens.

We started helping the doctors and nurses ferry the ones still fighting for their lives and the dead. There was an immediate shortage of emergency medicines so right there and then, we started raising money. Every Nepali we asked gave! None held back. With the nearly Rs 100,000 raised, we opened up closed medical shops, bought the medicines which the medical practitioners used to save lives. The hospital garden soon became a big ‘open sky’ hospital. The doctors, nurses, police and army people and citizen volunteers relentlessly working were our ‘heroes’ on those fateful days and the days to come.

At a time of a disaster of this size, the job of any leadership is to build a positive network connecting those who want to save lives to those who needed help. While the political leadership proved utterly incapable of arranging this, Nepali citizens opened their hearts. They were desperate to help in any way they could. So realizing this gap in governance, we started connecting with them to give all these noble hearts better chances of saving Nepali lives immediately.

The lessons here was that those who wanted to help just need an assurance that their government was behind them 100 percent while they helped their fellow citizens. In the last two weeks, we connected thousands of wonderful kind-hearted, ordinary men and women from around the world together to bring relief to millions of Nepali. We ourselves managed to send immediate help to 300+ areas in 17 districts. And we know, thousands of other teams have similarly worked to get relief to the neediest.

Leadership is all about managing and creating hope for those around you, even when you yourself are in shock. As Nepalis reached out on social media assuring millions of Nepalis inside and outside the country that they were safe and working together to save Nepali lives, this created a virtuous cycle of hope. And along with thousands of independent efforts, this cycle of hope has perhaps created the single largest outpouring of love and empathy from the world ever for Nepal!

Leadership is also about building trust by innovating when citizens are most vulnerable. We started a 24-hour hotline even though we only had a mobile phone number and no landline and internet. We must have responded to thousands of immediate help requests over Facebook alone. Hundreds poured in to get help from our physical help desks that we opened in Teaching Hospital, Bir Hospital and Bhaktapur Hospital! Clean up campaigns have started out of nowhere from unknown citizens. We connected all the tools we had using friends all over the world to reply to desperate cries of help.

Leadership is also about filling in the gaps in governance. When citizens needed paal (tarpaulins) we rushed to Dhangadhi in the far west to bring back three tons in a truck. When another group requested urgent help to bring shelter to the Chepang villages in Makwanpur, we dropped some of the paal on the way. Every Nepali deserves saving. There is no our people vs your people at such a time.

Leadership is all about helping citizens become responsible. When residents of Tsum valley chartered a helicopter, we helped them with tarps and rice sacks. It’s not always that we took the initiative; it’s mostly been Nepali citizens themselves. We just enabled them to their highest potential. When citizens of Sindhupalchowk came with their painfully collected relief materials, we arranged our volunteers to give them security and transportation. When doctors and nurses came to help, we gave them information and medicines to support in their own life saving missions.

A government that doesn’t go local doesn’t act. When people simply do not trust their elected government with their donations, it concerns us greatly. We felt the acute need of elected local governance in every level of our rescue and relief missions in the 17 districts we made it to; there was a chronic absence of local authority!

Leadership trusts and opens its arms and lets go of suspicions at times of calamities. We were full of doubt when people we had never heard of offered help. But we came to a decision to eventually accept the help of anyone who wanted to help save Nepali lives because in the end, that is all that matters. We got the help of Bangladeshi doctors to European volunteers to Buddhist monks to American disaster fighters. We learnt a painful lesson: Opening our heart is more important than doubting intentions when humanity seeks to share our pains. In the end, leadership is about saving lives. Each Nepali deserves to be saved and the ones who carry the most responsibility are political leaders and political parties who are in the business of saving Nepali lives whether they are in power or not.

12 ways you can help Nepal (post Earthquake)

nepal-on-head

Here are 12 ways  you can help Nepal stand up on its foot quickly and with dignity! (& Build Nepal 2.0)

1) Everyone: Make a solemn pledge to yourself, “I am #withNepal”.
2) Travelers: Organize your family/friends trip inside Nepal this Fall (Autumn).
3) Entrepreneurs: Work with super-talented IT business / freelancers of Nepal.
4) Sports organizers: Organize an International Football / Cricket competition in Nepal.
5) Musicians: Organize one “I am #withNepal” concert of international music bands in Pokhara, Nepal this autumn.
6) Investors: Build long term business incubators.
7) Educators: Support to start a “21st century leadership building academy.” By god, we need this in Nepal!
8) Mayors: Adopt a Village (Make a devastated village/town – your sister village/town).
9) Donors: demand local elections in #Nepal immediately. Local Governance is the “key”.
10) World Financiers: Please open “payment gateways” like paypal in Nepal. Make it affordable for now. (you will instantly create thousands of self-employed Nepalis)
11) Activists: Build tools to support activists to bring transparency in each aid related government or private work in Nepal.
12) Everyone: Don’t just donate. Start to invest.

If you are interested, I will personally help connect you to plenty of  right people and places here. A crisis should also be taken as an immense opportunity (to build a better Nepal 2.0 ).
Please add your recommendations below !

Earthquake relief effort: Contact your district’s government officials: Phone number। स्थानीय जिल्लाका पदाधिकारीका नम्बरमा कल गरौँ

Numbers of responsible government officials in districts

काठमाडौँ उपत्यका बाहिरको भुकम्प पिडित उद्दार  नेपाल सरकारका यी सचिबहरुले नेतृत्व गर्ने छन्। यी कर्मचारीले स्थानीय निकाय, राजनीतिक दलहरु, नीजि क्षेत्र र नागरिक समाजसँग समन्वय गर्छन्।

जिल्ला —- मुल सरकारी प्रतिनिधि —- सम्पर्क
धादिंग —- शारदा प्रसाद त्रितल —- ९८४११११३२३
काभ्रे —- जीवनप्रभा लामा—- ९८४१४९१७२१
नुवाकोट—- अनुप कुमार उपाध्यय —- ९८४१०५४१८२
रसुवा—- गुनराज श्रेष्ठ —- ९८४१३५३०४५
सिन्धुपाल्चोक—- मधु प्रसाद रेग्मी —- ९८४१५५२९४३
दोलखा —- गजेन्द्र ठाकुर —- ९८४१७४३००५
रामेछाप—- विश्णु प्रसाद लम्साल —- ९८५११३२०४५
सिन्धुली —- रमेश कुमार शर्मा —- ९८५१०२९६०१
गोर्खा —- नरेन्द्र मान श्रेष्ठ —- ९८५१०५४४४०
मकवानपुर—- नर बहादुर राजवर —- ९८४१३३९२९२