Category Archives: tax

Tax and stories around it in Nepal

सरकार पाल्ने मात्र होईन अब जवाफ पनि मागौँ ! कर तिर्ने मात्र होईन, अब परिणाम पनि खोजौँ !!

सरकारका प्रतिनिधि कराँउछन्,

“जिम्मेवार नागरिक बन्नुहोस् कर तिर्नुहोस्!
तपाईले नै कर नतिरेकैले हाम्रो देश गरिव बनेको छ”

यो सुन्दा त लाग्छ हामी अाम-नेपालीले करै तिर्दैनौं। हामी सबका-सब चोर हौँ ! तर यो सरासर गलत र भ्रामक प्रचार हो। सत्य त यो हो कि यो देशलाई नै पालिरहेका छौँ हामीले!

कसरी भनि सोध्नुहोला…
हामीले हरेक पटक केहि किन्दा त्यसको केहि हिस्सा सरकारलाई कर तिरेकै हुन्छौं।
जस्तो कि:

  • जन्मनु अघि देखि मरे पछि सम्म पनि हामी कर तिर्दै आएका छौँ । गर्भवती आमाले खाने औषधि देखि मरे पछि लाउने कात्रो समेतमा हामीले कर तिरेका हुन्छौं !
  • आजै माईक्रोबस वा ट्याक्सी चढ्नु भो होला? त्यसमा लाग्ने पेट्रोलको १३% कर सबै तपाईकै पैसाबाट तिरेकै त हो
  • खाजामा म:म खानु भो ? त्यसमा पनि कर तिर्नु भो भ्याटको रुपमा होस् वा त्यो बनाउने तत्वमा लागेको करको रुपमा !
  • खेलौना किन्नु भो छोरीलाई? भन्सार मै काटी सक्यो कर !
  • घरमा “हेलो” गर्नु भो? त्यसमा पनि सरकारले झ्वाम्मै १३% काटि सक्यो
  • आफ्नो स्कुटर-मोटरसाइकल किन्दा कति तिर्नु भो ? २ लाख हो भने त्यसमा १ लाख त सरकारले लग्यो !
  • ग्यासँ, बिजुली, पानी किन्दा होस् वा तरकारी पकाउने तेल किन्दा होस् जसरी पनि सरकारमा पुग्छ तपाईले कमाएको पैसो।

त्यसैले हामी अाम नागरिकले कर तिर्दैनौं भन्ठान्नु गलत हो। यथार्थमा यो देशलाई तपाई-हामी एक-एक जनाले दिन-दिनै तिरेको करले धानेका छौँ।
बरु प्रश्न त यो पो हो; हामीले तिरेको कर कहाँ पो गई रहेछ? कसरी हाम्रो पैसाले यो देश चलाईराछन्? सोचौं, मनन गरौं।

  • त्यो बाटोमा (कतै) पुलिस देख्नु भो? हाम्रै पैसा परेको छ उहाँको घर धान्न
  • सरकारी जागिरेको दैनिकी के ले चल्छ? हाम्रै पैसाले
  • १ लाख भन्दा बढि सेनालाई पाल्ने पैसा कहाँबाट आई रहेको छ? हामी बाटै
  • राष्ट्रपतिको तलब वा न्यायलयले न्याय दिंदा लाग्ने खर्च होस् – हाम्रै पैसा बाट
  • त्यो बाटो बनाउने पैसो वा बाडी पिडितलाई सरकार राहतको पैसा पनि हाम्रै पैसा बाट जान्छ
  • त्यसैगरि ४-४ बर्षसम्म ‘६०१’ लाई पाल्न लागेको पनि ९१ अरब रुपैया पनि हाम्रै खल्तिबाट रित्तिएको हो।
  • आफुले दिनहु तिर्दै अाएका करको के फाईदा पायौँ त अहिले सम्म तपाई-हामीले ? मुल प्रश्न त यो पो हो ।

यो प्रश्न तपाई मलाई नसोध्नुहोस्। सोध्नुस् त ती हाम्रै ‘कथित’ जनताका सेवक, हाम्रा नेता र सरकारी प्रतिनिधिहरुलाई ।

“ मेरो पैसा कहाँ खर्च गयो ? कसरी ? किन ?”

यसको जवाफ माग्नु तपाईको हक मात्र होईन तपाईको ‘जिम्मेवारी’ पनि हो। म त भन्छु बरु जवाफ नमाग्नु भनेको आफै प्रति गैर जिम्मेवार हुनु हो।

  • आजै हेल्लो सरकारमा फोन गरि सोध्नुस “मैले पसिना चुहाएर, पेट काटेर तिरेको करको सदुपयोग भयो कि भएन ?”
  • आजै वडा वा गाउँको सचिवलाई सोध्नुहोस् कि त्यो सडक किन बनेन ?
  • त्यो कर्मचारीले किन ढिलासुस्ती गर्यो ?
  • त्यो पुलिसले किन फोन उठाएन?
  • त्यो अस्पतालमा खै डक्टर- नर्स?
  • एस-एल-सीमा फेल भैराख्ने त्यो स्कुलमा शिक्षकलाई किन कारवाही भा छैन ?
  • गाँउलाई छुट्याईएको पैसाको हिसाब-किताब कता छ ?
  • दिनु पर्ने बृद्ध भत्ता किन नदिएको?
  • ट्राफिक जाम किन दिनहुँ हुन्छ ?
  • हाम्रै पैसाले पालेका ती कर्मचारीले हाम्रै युवक-युवतीलाई एएरपोर्टमा बेईज्जती वा लुटपाट गर्छन्। किन ?

कर तिरसक्नु भो, त्यसैले नै तपाई को हक बन्छ यी जवाफ माग्न ! जवाफ दिएनन् भने सुचनाको हक प्रयोग गर्नुहोस्, राम्राहरुको ‘सिन्डिकेट’ बनाउनुहोस् !

अब सोधौँ , बोलौँ, जिम्मेवार हौँ !
नेतृत्वबाट जवाफ मागौँ !!
दिँदैनन् भने तरुन्तै हटाअौँ !
हटेनन् भने उखेल्न नडराअौँ !!

सरकार पाल्ने मात्र होईन अब जवाफ पनि मागौँ !
कर तिर्ने मात्र होईन, अब परिणाम पनि खोजौँ !!

 

( यसमा मद्दत गर्नु हुने सौभिद्य मनोज र गोविन्द नारायणलाई मुरी मुरी धन्यवाद )

No taxation without the new constitution in Nepal

No taxation without the new constitution in nepal

In the 9 years, I have been back and experimenting and failing through a number of start ups, I have realized that without the environment changing, we entrepreneurs have little to celebrate in Nepal now because we face roadblocks of immense scale, where we are not being allowed to work consistently. Us, job creators are slowly getting squeezed to shut shop or lower our morals or run away. This situation is turning Kathmandu into an old people’s home and Nepal as a beggar nation.

Thus I am with this new rallying shout of Nepali entrepreneurs which is “No taxation without the new constitution in nepal“.

I am a Nepali first and I want Nepal going on the right direction. And I protest.

To tax or not to tax your employees

A tough dilemma. To tax or not to tax

I am of the philosophy that in Nepal, an employer should rather give workers more money in her hands than to a government who (i believe) takes that money and doesn’t do much with it.

I feel that a government in Nepal that taxes little, would help creators create more and better which in turn helps their employees earn more to spend more helping build a prosperous nation.

Wouldn’t it rather make sense to give all the money to the hard-working employees and have them decide how or if to pay their taxes than to cut their pay checks to pay the government.

My understanding is more money in pockets, translates to more expenditure directly. And that flow of money stimulates the economy, especially in Nepal, where people just save, save and save and don’t do much with it OR give it to the government for taxes.

And I don’t like the Nepali tax office because it makes you wait and suffer and to plead to give your money to them. Their rudeness mocks standards of decency.
Name a business you go to, where you have to wait and wait to give money to them and “almost gain nothing in return”. That business happens to have a name. It’s the current government of Nepal tax department.

What do you think ? Should a business cut taxes of its employees and give it to the government or should it give all the money without taxes to the employee and let them decide?